Analyse van risicos rondom de zombillion en financiële stabiliteit

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker in het nieuws gekomen, vaak in de context van financiële markten en economische risico’s. Het verwijst naar een scenario waarin een aanzienlijk aantal bedrijven, geplaagd door hoge schulden en lage rentabiliteit, in feite ‘levend dood’ zijn – functionerend alleen dankzij goedkope leningen en een gunstige economische omgeving. Deze bedrijven zijn niet effectief in staat om hun schulden af te lossen of duurzame winst te genereren, maar worden kunstmatig in leven gehouden, waardoor een potentieel gevaarlijke situatie ontstaat voor de bredere economie.

Het concept van een ‘zombillion’ roept vragen op over de allocatie van kapitaal, de weerbaarheid van het financiële systeem en de potentiële gevolgen van een plotselinge economische schok. Wanneer een significant deel van de economie bestaat uit bedrijven die eigenlijk failliet zouden moeten gaan, ondermijnt dit de efficiëntie van de markt en kan het leiden tot lagere productiviteitsgroei en een verhoogd risico op financiële instabiliteit. Dit artikel zal de risico’s rondom deze ‘zombillion’ en de implicaties voor de financiële stabiliteit analyseren.

De Oorsprong en Ontwikkeling van Zombiebedrijven

Het ontstaan van zombiebedrijven is vaak een gevolg van periodes van lage rentevoeten en een overvloed aan krediet. In een dergelijke omgeving kunnen bedrijven met zwakke fundamentals relatief gemakkelijk toegang krijgen tot financiering, waardoor ze kunnen blijven opereren, zelfs als ze niet winstgevend zijn. Dit fenomeen werd bijvoorbeeld duidelijk zichtbaar na de financieel-economische crisis van 2008, toen centrale banken over de hele wereld de rentevoeten verlaagden om de economie te stimuleren. Deze lage rentevoeten maakten het voor bedrijven mogelijk om hun schulden te herfinancieren en te blijven opereren, ondanks hun zwakke financiële prestaties.

De Rol van Overheidssteun

Naast lage rentevoeten kan ook overheidssteun, zoals leningen en garanties, bijdragen aan het in leven houden van zombiebedrijven. Tijdens de COVID-19 pandemie verstrekten overheden wereldwijd massale steun aan bedrijven om banen te redden en faillissementen te voorkomen. Hoewel deze steunmaatregelen noodzakelijk waren om de economie te stabiliseren, hebben ze er ook voor gezorgd dat een aantal bedrijven die anders failliet zouden zijn gegaan, in leven zijn gebleven. De vraag is nu of deze bedrijven voldoende herstructureringsprogramma’s hebben om levensvatbaar te worden, of dat zij uiteindelijk toch een risico vormen voor de financiële stabiliteit. Het is belangrijk om te beoordelen in hoeverre deze steunmaatregelen daadwerkelijk hebben bijgedragen aan het redden van levensvatbare bedrijven en in hoeverre ze simpelweg de onvermijdelijke correctie in de markt hebben uitgesteld.

De bovenstaande tabel illustreert de stijging van het aantal zombiebedrijven in de Eurozone over de afgelopen decennia. De cijfers tonen een duidelijke toename, vooral na de financiële crisis van 2008 en de COVID-19 pandemie, waarbij overheidssteun en extreem lage rentevoeten een rol speelden.

De Impact op de Kapitaalallocatie

Een van de grootste risico’s van een ‘zombillion’ is de verkeerde allocatie van kapitaal. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in bedrijven die niet in staat zijn om effectief te concurreren of te innoveren, wordt het afgeleid van meer productieve en groei-gerichte ondernemingen. Dit leidt tot een lagere algehele economische groei en een verminderde dynamiek van de markt. Zombiebedrijven concurreren met gezonde bedrijven om middelen en marktaandeel, waardoor de winstmarges van de laatste worden gedrukt en hun investeringsplannen worden uitgesteld. Dit kan een negatieve spiraal creëren waarin de groei wordt belemmerd en de productiviteit stagneert.

De Rol van Banken en Financiële Instellingen

Banken en andere financiële instellingen spelen een cruciale rol in het in leven houden van zombiebedrijven. Ze blijven krediet verstrekken aan deze bedrijven, vaak uit angst voor het realiseren van verliezen op hun bestaande leningen. Dit creëert een perverse incentive, waarbij banken gemotiveerd zijn om verliezen te verdoezelen in plaats van het probleem aan te pakken. Daarnaast kan de aanwezigheid van een groot aantal zombiebedrijven de kredietverleningsstandaarden van banken verlagen, waardoor het risico op toekomstige financiële crises toeneemt. Het is essentieel dat toezichthouders banken aanmoedigen om een meer realistische beoordeling te maken van de risico’s verbonden aan het financieren van zombiebedrijven en om proactief te handelen om hun blootstelling aan deze risico’s te verminderen.

• Verminderde investeringen in innovatie en groei.
• Verlaagde productiviteitsgroei.
• Beperkte concurrentie op de markt.
• Verhoogd risico op financiële instabiliteit.

De punten hierboven benadrukken de negatieve gevolgen van een aanzienlijke hoeveelheid zombiebedrijven op de economische gezondheid. De verminderde investeringen in innovatie en groei, de lagere productiviteitsgroei en de beperkte concurrentie dragen allemaal bij aan een stagnatie van de economie en een vermindering van de levensstandaard.

De Impact op de Financiële Stabiliteit

Een ‘zombillion’ vormt een potentieel gevaar voor de financiële stabiliteit. Als de economische omstandigheden verslechteren, bijvoorbeeld door een recessie of een stijging van de rentevoeten, kunnen veel zombiebedrijven in de problemen komen en failliet gaan. Dit kan leiden tot aanzienlijke verliezen voor banken en andere financiële instellingen, waardoor hun kapitaalpositie wordt verzwakt en de kredietverlening wordt beperkt. Een plotselinge golf van faillissementen kan ook leiden tot een domino-effect, waarbij de problemen van de ene onderneming zich verspreiden naar andere bedrijven in de toeleveringsketen. Dit kan resulteren in een ernstige financiële crisis en een diepe economische recessie.

Scenario-Analyse en Stresstests

Om de potentiële impact van een ‘zombillion’ op de financiële stabiliteit te beoordelen, zijn scenario-analyses en stresstests essentieel. Deze analyses kunnen helpen om te identificeren welke financiële instellingen het meest kwetsbaar zijn voor verliezen als gevolg van het faillissement van zombiebedrijven en welke maatregelen er kunnen worden genomen om deze risico’s te verminderen. Bij het uitvoeren van stresstests is het belangrijk om realistische aannames te maken over de economische omstandigheden en het gedrag van de markt. Het simuleren van verschillende scenario's, waaronder een abrupte stijging van de rentevoeten en een scherpe daling van de economische groei, kan inzicht geven in de potentiële omvang van de verliezen en de impact op de financiële stabiliteit.

1. Identificeer zombiebedrijven op basis van financiële ratio's.
2. Voer stresstests uit op banken en financiële instellingen.
3. Beoordeel de potentiële verliezen bij een golf van faillissementen.
4. Ontwikkel een plan voor crisismanagement en stabilisatie.

De hierboven genoemde stappen zijn cruciaal bij het proactief beheren van de risico’s verbonden aan een ‘zombillion’. Door zombiebedrijven te identificeren, stresstests uit te voeren en een crisisplan te ontwikkelen, kan het financiële systeem beter voorbereid zijn op mogelijke schokken en kan de impact van een potentiële crisis worden geminimaliseerd.

Internationale Vergelijking en Best Practices

Het fenomeen van zombiebedrijven is niet beperkt tot één land of regio. Het komt voor in veel ontwikkelde economieën, hoewel de omvang en de oorzaken kunnen verschillen. Een internationale vergelijking van de beleidsmaatregelen en benaderingen die in verschillende landen zijn gehanteerd om het probleem aan te pakken, kan waardevolle lessen opleveren. Landen die erin zijn geslaagd om de groei van zombiebedrijven te beperken, hebben vaak een robuuster toezichtsregime, efficiëntere faillissementsprocedures en een sterker beleid gericht op het bevorderen van structurele hervormingen.

Toekomstige Trends en Mogelijke Scenario's

De toekomst van de ‘zombillion’ is onzeker, maar er zijn een aantal trends en mogelijke scenario's die de ontwikkeling kunnen beïnvloeden. De stijgende rentevoeten en de afbouw van de kwantitatieve versoepeling door centrale banken zullen waarschijnlijk de druk op zombiebedrijven vergroten en hun overlevingskans verminderen. Tegelijkertijd kan de geopolitieke onzekerheid en de aanhoudende inflatie de economische omstandigheden verder verslechteren en het risico op een recessie vergroten. In een dergelijk scenario kunnen we een aanzienlijke toename van het aantal faillissementen verwachten, wat de financiële stabiliteit kan bedreigen. De digitale transformatie en de opkomst van nieuwe technologieën kunnen ook een rol spelen. Bedrijven die niet in staat zijn om zich aan te passen aan deze veranderingen, zullen waarschijnlijk achterop raken en het risico lopen om tot de categorie zombiebedrijven te worden gerekend. Het is essentieel dat beleidsmakers en financiële instellingen waakzaam blijven en proactief handelen om de risico’s verbonden aan deze ontwikkelingen te beheren.

De uitdaging voor de komende jaren ligt in het vinden van de juiste balans tussen het ondersteunen van de economische groei en het aanpakken van de risico’s verbonden aan zombiebedrijven. Een te soepele aanpak kan leiden tot een verdere verslechtering van de allocatie van kapitaal en een verhoogd risico op financiële instabiliteit. Een te strenge aanpak kan echter de economische groei belemmeren en leiden tot onnodige sociale kosten. Een pragmatische benadering, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke omstandigheden van elk land en elke sector, is daarom essentieel.